عراق بازار استراتژیک سنگ ایران

نوشته شده در : 1396/2/29 22:15 (80 نمایش)

عراق بازار استراتژیک سنگ ایران

حمید محمدی

کارشناسی ارشد MBA

 

 

چند سالی است که وقتی حرف از صادرات سنگ می­ شود؛ بازار کشور عراق، همسایه پرجمعیت و به نسبت ثروتمند ما، اولین بازاری است که مورد توجه قرار می­ گیرد. بسیاری از کارخانجات ما، حتی اگر هیچ گاه خط مشی صادراتی نداشته باشند، چندین بار تعامل با تجار و پیمانکاران عراقی را داشته ­اند و بسیاری از سنگبری­ ها و کارگاه ­ها، تجربه صادرات به عراق را در کارنامه خود دارند. در این مقاله ضمن ارائه شرحی بر ویژگی­ های بازار عراق، سعی در تبیین دلایل فوق استراتژیک بودن بازار عراق، برای صنعت سنگ ایران خواهیم داشت.

 

صادرات سنگ به عراق

 

ویژگی­های بازار عراق:

کشور عراق با سی و سه میلیون جمعیت و چهارصد هزار کیلومترمربع مساحت، دارای ۱۶۰۹ کیلومتر مرز مشترک با ایران است. پس از سقوط رژیم بعث در عراق و آغاز دوره جدید، روند تحولات در عراق سرعت گرفت و با وضع سیستم آزادی تجاری توسط حاکم آمریکایی وقت عراق، با توجه به درآمدهای نفتی سرشاری که این کشور از آن برخوردار بود و به خصوصی در دوران طلایی قیمت­های بالای ۱۰۰ دلاری نفت، عراق به لحاظ واردات کالا، دوره ­ای از رونق و شکوفایی را تجربه کرد که این کشور را به بازاری بزرگ برای سیل محصولات کشورهای همسایه و تولیدکنندگان بزرگ دنیا بدل کرده است.

در این میان کشورهای چین و ترکیه سهم اصلی را از بازار عراق کسب کردند به ­طوری که در سال­های اخیر بیش از بیست و پنج درصد از کل واردات عراق از کشور ترکیه رقم خورده است که در این میان، سهم ایران تنها هشت درصد از واردات عراق بوده است که عمده آن مربوط به مواد غذایی می­ باشد.

اگرچه عراق در سال­های دهه هفتاد میلادی یکی از اقتصادهای در حال رشد و شکوفای خاورمیانه محسوب می‌شد، سال­های جاه­ طلبی حزب بعث منجر به این شد که کشوری فقیر، ویران و توسعه نیافته برجای بماند. به طوری که امروز این کشور با محدودیت­های بزرگی از نظر زیربناهای اقتصادی، بناهای عمومی، مدارس، ساختمان­های اداری و... مواجه است و با وجود جمعیت جوان قابل توجه این کشور، نیاز بسیار گسترده­ ای در این کشور به مسکن وجود دارد و در مجموع پیش بینی می­ شود که سال­ها نیاز جدی در این کشور به ساخت و ساز و مصالح ساختمانی وجود خواهد داشت.

اگر چه در سال­های اوج درآمد نفتی این کشور، پروژه ­های عمرانی به سرعت در این کشور دنبال شدند؛ اما تداوم رشد این کشور با موانع جدی زیر مواجه است:

 

اول) وابستگی بیش از هشتاد و چهار درصدی بودجه کشور به درآمد نفت، این کشور را در مقابل نوسانات قیمت نفت بسیار آسیب پذیر ساخته است به طوری که هرگونه نقصان درآمدهای نفتی، بلافاصله اثر خود را در اقتصاد این کشور نشان می­ دهد.

 

دوم) بی ثباتی و نبود امنیت باعث می ­شود که سرمایه ­های داخلی و خارجی، همواره با دیده تردید به بازار مستعد عراق نگاه کنند و در نتیجه سرمایه ­گذاری­های زیادی از طرف سرمایه ­گذاران داخلی و خارجی انجام نشود.

 

سوم) اختلافات داخلی و تنش­های قومیتی و مذهبی، باعث فرسایش توان سیاسی و اقتصادی داخلی شده و ضعف دولت شیعه حاکم و کارشکنی­ های احزاب و گروه­ های قومی و سیاسی مخالفان هم مزید بر علت شده تا اوضاع آشفته ­ای بر وضعیت اداره کشور حاکم باشد. این مسائل منجر به گسترش شدید فساد در سیستم اداری این کشور شده است که امروزه به صورت مانعی بزرگ در پیشبرد برنامه های توسعه ­ای این کشور درآمده ­اند.

 

چهارم) نبود سیستم­های پشتیبان رشد تولید و پیشرفت اقتصاد مانند شبکه مناسب جاده و راه آهن و نیروگاه­ های برق، سیستم مالی و بانکی مناسب و سایر زیربناهای لازم باعث شده است که عراق نتواند با سرعت مطلوبی به سمت تغییر اوضاع پیش برود. با وجود تمامی این مشکلات، کشور عراق بازاری واجد اهمیت و بسیار ویژه برای کشورمان  می­ باشد.

 

پنجم) نزدیکی میان دو کشور و در دسترس بودن کارخانه­ های ما به تجار عراقی، امکان بهره برداری خریداران عراقی از وضعیت نامناسب بازار و رقابت سنگین میان تولیدکنندگان را افزایش می­ دهد، به گونه­ ای که موارد زیادی دیده شده است که تولیدکنندگان، محصولات خود را زیر قیمت تولید به تجار عراقی فروخته اند. به نوعی تعاملات غیرعادلانه­ ای که میان کارخانه­ های ایران و تجار عراقی اتفاق می­ افتد، در مسائل مرزی هم تکرار می‌شود.

وابستگی شدید این سال­های صادرات کشور به بازار عراق، به عنوان بزرگ‌ترین مقصد صادراتی کشور باعث شده است که مسئولان عراقی گاه به گاه قوانین یک طرفانه و ناگهانی در ورود کالاهای ایرانی وضع کنند که روز به روز هزینه صدور کالا به عراق را بیشتر کرده و فرایند را مشکل تر نموده است.

 

صادرات سنگ به عراق

 

چرا عراق برای ما یک بازار استراتژیک است؟

اغراق نکرده­ ایم اگر عراق را کشوری کاملاً ویران بنامیم. سایه جنگ و ترور و اختلاف از کشور مونتاژ شده توسط استعمار انگلیس و فرانسه، هم چنان بر این کشور سنگینی می­کند و با توجه به فصل جدید که در ده سال گذشته در این کشور آغاز شده است؛ امید می­رود. دیر یا زود مردم این کشور بر مشکلات فائق آمده و سیر توسعه خود را با سرعت بالاتر دنبال کنند. اما آنچه این کشور ویران را به بازاری استراتژیک برای ما بدل می­کند عبارت است از:

 

۱- برخورداری این کشور از منابع عظیم نفتی که این کشور را در زمره پنج کشور دارای بزرگ­ترین منابع نفت جهان قرار داده است باعث می ­شود تا سرمایه لازم برای توسعه در این کشور به طور خدادادی وجود داشته باشد. این کشور امروز با بیش از سه میلیون بشکه تولید نفت، توان این را دارد تا طی یک دهه آینده، ملزومات و زیربناهای توسعه خود را مهیا کند.

جمعیت جوان این کشور و رشد انفجاری آن بعد از آزادی از اسارت حزب بعث و هم زمان بالا رفتن سطح رفاه مورد توقع مردم این کشور، اجرای پرحجم پروژه­ های ساختمانی متعددی برای سالیان سال در این کشور را به صورت یکی از ملزومات جدی آینده این کشور درآورده است و در مجموع ساخت و ساز مسکن و پروژه­ های دیگر در عراق، به احتمال زیاد دو دهه درخشان را در پی خواهند داشت.

 

۲-سطح زندگی مردم این کشور نسبت به حداقل‌های دنیای امروز مساعد نیست و پیش ­بینی می­شود با فروکش کردن آتش جنگ در این کشور و رشد قیمت نفت، رفته ­رفته سطح زندگی مردم عراق بیشتر رشد کند و در نتیجه به تدریج مصرف مصالح گران قیمت ­تر ساختمانی مانند سنگ، در عراق هر روز بیشتر خواهد شد.

 

۳- نزدیکی جغرافیایی مناطق کشور به مرزهای عراق باعث می­ شود. هزینه­ های حمل و نقل کشور ما به عراق، در وضعیت بسیار مطلوبی قرار داشته باشد و عملاً یک مزیت رقابتی مهم برای ما به وجود بیاورد.

 

۴- دسترسی متقابل بسیار آسان برای تجار هر دو کشور، در دراز مدت می­تواند بسیار تعیین کننده باشد. به گونه ­ای که هر زمان فرد عراقی اراده کند. که وارد ایران شود؛ می­تواند ظرف چند ساعت از یکی از شهرهای نجف، کربلا، بغداد، بصره و یا اربیل ویزا تهیه کرده و راهی فرودگاه­ های نجف، بغداد یا اربیل شود و با پرواز روز به یکی از شهرهای تهران، اصفهان یا مشهد پرواز کند. همین طور در کشور ایران نیز رسیدن به عراق بسیار آسان است.

به علاوه، رابطه بسیار نزدیکی میان مردم ایران و عراق وجود دارد به طوری که در بسیاری از شهرهای ایران، محله­ های عراقی نشین و عرب نشین وجود دارند که وجود تعداد زیادی هم زبان در شهرهای مختلف ایران کار تجار عراقی را برای برقراری ارتباط بسیار تسهیل می­کند. متقابلاً در شهرهای مختلف عراق و حتی بعضاً شهرهای دورافتاده، شما با کمال تعجب با جمعیت زیادی ایرانی­ الاصل مقیم در عراقی مواجه می­ شوید که همین مسئله می­تواند در برقراری ارتباط میان طرفین، بسیار مفید باشد.

 

۵- علایق مشترک دو کشور و وجود دشمنان دینی مشترک میان مردم ایران و عراق، امروز به یک عامل تعیین کننده در نزدیکی دو کشور بدل شده است. ایران به عنوان قوی­ترین کشور شیعه به خصوص در سال­های اخیر و با ظهور داعش و بالا گرفتن اختلافات داخلی عراق ثابت کرد که برای مردم شیعه عراق که قرن­ ها زیر سلطه حاکمان سنی بوده ­اند و مرارت­های زیادی در دوران حکومت­های قبل از این کشیده ­اند، یک پشتیبان صادق و قابل اعتماد هستند. به طوری که در ماه­ های اولیه رشد سریع داعش و سقوط موصل، تنها دولتی که با کمک­های به موقع خود خطر سقوط بغداد را به کمک مردم عراق از بین برد، دولت ایران بود. این مسئله‌ای است که در دیدگاه مردم عراق و تعاملات آنها با مردم ایران اثر عمیق و بزرگی گذاشته است. امروز در هر کجای جنوب عراق، میزان علاقه مردم عراق به "قاسم سلیمانی" نشان دهنده نزدیکی دل­های مردم عراق به کشور ایران می ­باشد. این علاقه بسیار در استقبال از ایرانیان در پیاده ­روی اربعین در عراق نمود پیدا می‌کند.

 

۶- نزدیکی مسئولان حکومتی عراق به ایران، از زمان سلطه صدام به کشور عراق شکل گرفته است به طوری که بسیاری از رهبران امروز عراق و مدیران دولتی آن، فراریانی بودند که از جور دولت بعثی به ایران پناه آورده بودند و بخش مهمی از نیروی حشد شعبی (بسیج مردمی عراق) روابط و علایق بسیار نزدیکی با ایران دارند. این مسئله برای کشور عراق که نیروی سیاسی و نظامی در آن بسیار پراکنده است و کانون­ های قدرت بی­ شماری در آن وجود دارند و مسئله رانت نقش تعیین کننده ­ای در توزیع منابع دارد، بسیار مهم است.

 

صادرات سنگ به عراق

 

 

برای حضور بهتر در بازار عراق چه اقداماتی لازم است؟

آنچه مسلم است صنعت سنگ ما در صادرات ورزیده نیست. به ابعاد و ضخامت و کیفیتی تولید می ­کند که در هیچ کجای دنیا غیر از ایران خریداری ندارد؛ کنترل کیفیت و افزایش بهره­ وری و هنر بسته­ بندی و دسته­ بندی سنگ از نظر تولیدکنندگان ما بی اهمیت است، تولیدکنندگان به دنبال مشتریانی می­گردند که بتوانند در تنها معامله ­ای که با وی انجام می­ دهند، حداکثر سود را ببرند و در مجموع، فرهنگ صادرات و تعامل بلندمدت با مشتریان خارجی در تولیدکنندگان ما وجود ندارد. این مسئله در سال­های گذشته خاطرات تلخی را برای طرفین ایرانی و عراقی به وجود آورده است. به طوری که امروز بسیاری از تجار عراقی، از تعامل با تولیدکنندگان ایرانی می­ ترسند و هرکدام چندین مورد خاطرات تلخ از زیان­هایی که در تعامل با تولیدکنندگان ایرانی تجربه کرده­ اند را به یاد دارند.

آنچه امروز صنعت ما برای تعامل بهتر با بازارهای خارج از کشور به طور خاص بازار عراق به آن نیاز دارد، قبل از هر چیزی ایجاد ذهنیت متناسب با صادرات برای تولیدکنندگان و گسترش فرهنگ صادرات در صنعت سنگ­ کشور می­ باشد. پس پیش از هر چیزی، صنعت سنگ ما نیازمند مطالعه بر روی بازار عراق و مشخص شدن دقیق ویژگی­های محصولات مورد تقاضا در این بازار می­ باشد و در پایان برای رشد سریع ارتباطات و تبادلات، علاوه بر زمینه ­سازی برای رفت و آمد میان تجار و معماران و انبوه سازان عراقی، لازم است سیستم تضمین کیفیت محصولات از طرف انجمن­ های صنفی پیاده شده و از این طریق، اعتماد و اعتبار از دست رفته تولیدات ایرانی، در بازار عراق ترمیم و بازیابی گردد.

انتشار یافته در فصل نامه شهر سنگ

 

 

 

مطالعه موارد زیر را به شما پیشنهاد می کنیم:

 

صادرات سنگ به روسیه

انتخاب استراتژی مناسب کسب و کار در صنعت سنگ

تجارت الکترونیک چگونه درآمد زایی می کند؟

نیاز مبرم صنعت سنگ به تجارت الکترونیک

سه گام برای تدوین مدل کسب و کار در بازار سنگ

چهارمین تولید کننده سنگ ساختمانی جایگاه بیستم را در صادرات دارد

ایران بازنده بزرگ در بازار جهانی سنگ!!

با کمترین هزینه چگونه بهترین خرید سنگ را انجام دهیم؟

 

 

 

 

 

 

کلیدواژه ها: عراق بازار استراتژيک سنگ ايران