نکات مهم در شستشوی نمای ساختمان

نوشته شده در : 1396/3/26 1:38 (50 نمایش)

شستشوی نمای ساختمان، چه سنگی باشد، چه آجری و یا سفالی، پر اهمیت ترین فعالیت در مراحل حفاظت و نگهداری از ساختمان است که بیشترین تاثیر را در ظاهر ساختمان میگذارد.

 

نکات مهم در شستشوی نمای ساختمان

 

اگر این فعالیت به درستی انجام نگیرد، ممکن است فوراً( حتی در حین انجام شستشوی) و یا به مرور زمان( پس از گذشت مدتی از اتمام فرآیند) باعث ایجاد خرابی نمای ساختمان شود.

 متأسفانه، شاهد آسیب های زیادی در مراحل رفع آلودگی و لکه ها از نمای ساختمان به دلیل به کار گیری شیوه های نادرست هستیم که علت آن انجام شستشوی نمای ساختمان به وسیله افراد بی تجربه و نا آگاه می باشد که روش های اشتباهی را برای این کار بر می گزینند.

در این مطلب قصد پاسخ دهی به تمامی پرسش های مربوط به شستشوی نما های ساختمان را نداریم و صرفاً هدف ما از این نوشتار، روشن کردن این واقعیت است که مشکلات ایجاد شده در زمینه ی شستشوی نماهای ساختمان( درست مانند سایرعملیات حفاظتی) تنها با تحقیق، تشخیص و آزمون های مناسب توسط افراد حرفه ای و باتجربه برطرف خواهند شد.

 

 

شستشوی نمای ساختمان

همانطور که در این تصویر مشاهده می کنید، برای شستشوی نمای ساختمان، ابتدا باید بر قسمت کوچکی از بنا و تحت شرایط کنترل شده، پاک کننده های شیمیایی تست شوند.

 

 

آیا نمای ساختمان نیاز به شستشو دارد؟

باید قبل از انجام شستشوی نمای ساختمان، از رضایت تمامی افرادی که نسبت به سهم خود از ساختمان حقی دارند اطمینان حاصل کنیم. اصلی ترین پرسش هایی که در مواجهه با دیگر مالکین ساختمان باید انتظار داشت این است که: "چرا باید نمای ساختمان را تمیز کنیم؟" و مهم تر این که: "آیا لزومی دارد که نمای ساختمان تمیز باشد؟". اگرچه با نگهداری مناسب ساختمان میتوان از انباشتگی آلودگی بر روی آن جلوگیری نمود، اما نمای ساختمان همواره در حال فرسایش( در اثر تماس با هوا) است.

 

نکات مهم در شستشوی نمای ساختمان

 

 

 

تمیز کاری نمای ساختمان به وسیله سایش سطح:

تمیز کاری نمای ساختمان با روش ساییدن و تراشیدن ممکن است باعث خرابی یا از بین رفتن سطح محافظ سنگ شود؛ سطح محافظی که به مرور زمان بر روی سنگ ایجاد شده، در برابر خیلی از عوامل محیطی از آن محافظت می کند و اگر از بین برود، سنگ آسیب پذیرتر خواهد شد. به همین علت است که در ساختمانهای تمیز کاری شده به روش سایش، مشاهده می شود که عوامل آلودگی خیلی سریع بر سطوح تازه تمیز شده نفوذ می کنند؛ اما بر قسمتهایی از نمای ساختمان که تمیز نشده، میزان پیشروی آلودگی بسیار کندتر است. این موضوع کاملا اثبات شده است که در قسمت هایی که پرداخت اولیه ی سنگ بر اثر سایش از بین می رود آلودگی به سرعت  نفوذ می کند.

یکی از راه حل هایی که پیمانکاران تمیز کار نمای ساختمان برای رفع مشکلات پیش آمده بر اثر سایش سطح نما پیشنهاد می کند، به کار گیری پوشش محافظ بر سطح سنگ پس از اتمام تمیز کاری است که این پیشنهاد نیز راه حلی نادرست می باشد. زیرا هر پوشش محافظی که به منظور ممانعت در دریافت رطوبت و آلودگیِ سطح استفاده شود، میزان خروج رطوبت از سطح را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. تأثیرات ایجاد شده پیچیده هستند که توضیح آن در این مقاله نمی گنجد اما تنها به همین یک دلیل می توان نتیجه گرفت که نباید از هیچ پوششی استفاده نمود.

 

آلودگی ها چه هستند و به چه موادی چسبیده اند

علاوه بر آنکه باید خصوصیات آلودگی ها و نحوه ی برطرف کردن آنها را بشناسیم، بلکه باید بدانیم که وجود آنها و تمیز کردنشان چه تأثیری بر سنگ دارد. برای انتخاب شیوه ای ایمن برای شستشوی نمای یک ساختمان، می بایست هم درباره ی آلودگی ها و هم سطحی که روی آن قرار گرفته اند، اطلاعات داشته باشیم. سوابق بنا نیز می بایست در نظر گرفته شوند تا بتوان تشخیص داد که تمیز کردن آلودگی ها می تواند چه تأثیراتی بر سنگ کاری انجام شده و لایه های زیرین آن داشته باشد. حتی در یکپارچه ترین ساختمان ها هم علاوه بر سنگ، از ملاتی با جنس و خواصی متفاوت ازسنگ، برای نصب سنگ استفاده شده است، که تاثیر مواد تمیز کننده بر روی هر یک از موارد سنگ و ملات متفاوت است و باید به هر دوی آنها توجه داشت. که این موضوع در خصوص اکثر بنا های تاریخی شامل چندین نوع ملات مختلف می باشد که در دوره های مختلف تاریخی مورد استفاده قرار می گرفتند.

عقل سلیم حکم می کند که به دلیل تنوع زیاد سنگ ها، آجر ها و مصالح دیگری که در ساخت نمای ساختمان به کار رفته، یک شیوه ی شستشوی واحد برای همه ی قسمت های نمای ساختمان به کار گرفته نشود. اما متأسفانه در عمل این موضوع رعایت نمی شود و روش شستشوای که تنها مناسب یک نوع ماده است، برای همه ی بخش های نمای ساختمان، بدون توجه به سنگ و یا دیگر مصالح  به کار رفته در آن استفاده می شود.

 

شستشوی نمای ساختمان

همانگونه که داخل تصویر مشاهده می کنید به علت استفاده از روش نامناسب در شستشوی نما، لکه های سفیدی بر سطح آجر ایجاد شده است که قابل بر طرف کردن نمی باشند.

 

 

 

شستشوی نمای ساختمان

در این تصویر بخش بخار شویی شده دیوار داخلی کلیسا را مشاهده می کنید که نتیجه بسیار خوبی داده است.

 

نتیجه ی مورد نظر ما از تمیز کاری نمای ساختمان باید چه باشد؟

اهدافی که می توان از تمیز کاری نمای ساختمان داشت، بسیار گوناگون هستند. مالکان و سرمایه گذاران ممکن است بخواهند بنا را نونوار کنند تا گران تر به نظر برسد؛ باستان شناسان نیز احتمالاً می خواهند بنا تمیز باشد تا جمع آوری اطلاعات از آن، آسان تر صورت بگیرد؛ هدف برنامه ریزان شهری ایجاد جلوه ی خوب برای بنا های تاریخی در چشم انداز شهری می باشد؛ مسئولین حفاظت ممکن است بخواهند تنها مواد زیان آور را از سطح سنگ پاک کنند تا از آسیب رسیدن به خود سنگ جلوگیری شود؛ و پیمانکاران تمیز کار نمای ساختمان هم احتمالاً قصد دارند کار محول شده به آنها به بهترین شکل نمایش داده شود. اگر قرار باشد شستشوی نمای ساختمان صورت بگیرد بهتر است پیش از شروع، همه ی افراد دخیل، انتظارات خود را از این فرآیند مشخص نمایند تا با یک هدف مشترک عملیات انجام شود.

اگرچه هوازدگی اندک در نمای ساختمان باعث می شود نمای ساختمان دیگر تازه به نظر نیاید، ولی این خود بخشی از هویت ساختمان است. اما انباشته شدن زیاد لایه های گرد و غبار و آلودگی بر سطح نما، از جلوه ی زیبای ساختمان می کاهد و این دلیلی موجه برای شستشوی نمای ساختمان است. در این صورت، بهتر است که تنها مواد مضر را با به کار گیری متعادل ترین روش ها از سطح سنگ پاک کنیم تا به نتیجه ی مورد نظرمان دست یابیم.

عبارت «نتیجه ی مورد نظر»، عبارت مهمی است که اشاره به میزان قابل قبول دانستن تمیزی نمای ساختمان توسط افراد دخیل در این پروژه دارد. این که چه میزان تمیزی مورد نیاز است و چه روش هایی باید مورد استفاده قرار بگیرند، می بایست قبل از واگذاری پروژه به پیمانکار تعیین شوند؛ به طوری که وظیفه ی پیمانکار، تنها اجرای خواسته های مالک و نه اینگونه تصمیم گیری ها باشد.

برای چنین کاری، اجرای آزمون های قبل از پروژه اجباری هستند و باید توسط پیمانکارانی ماهر، باتجربه و قابل اطمینان انجام بگیرند تا از درست، کاربردی و غیرمخرب بودن روش کار، اطمینان حاصل شود. شرکتی که مسئول اجرای این آزمون ها است، باید ملزم به تهیه ی گزارشی که شامل همه ی اطلاعات مربوط به ساختمان، مصالح به کار رفته( سنگ ها و ...)، آزمون های انجام گرفته و پیشنهاد ها است، باشد. تمامی این ها باید به مشتری ارائه شود تا او نتایج احتمالی را دانسته و عواقب تصمیم گیری خود را بپذیرد. تنها زمانی که بر سر این معیار ها توافق شود، می توان پروژه را واگذار کرد زیرا با ایجاد این توافق است که پیمانکار خواهد دانست دقیقاً چه توقعی( در رابطه با کیفیت کار و...) از او می رود. همچنین، وجود این توافق به کارفرما این امکان را می دهد تا بتواند تمیزکاری های انجام گرفته را با معیار های مشخصی بسنجد و به این ترتیب، از هزینه های اضافه جلوگیری می شود.

 

 

شستشوی نمای ساختمان

همانگونه که در تصویر مشاهده می کنید مخرب ترین متدی که در گذشته برای تمیزکاری نمای ساختمان به کار می رفته، روش شن پاشی(grit blasting) بوده که امروزه با سیستم های غیر مخرب تر جایگزین شده است.

 

معیارهای سنجش میزان تمیزی:

پروژه های تمیز کاری که تنها با در نظر گیری انتظارات مشتری از ظاهر و بعد زیبایی شناختی ساختمان و بدون انجام تحقیق و توجه به واقعیت های محیطی تجویز می شوند، اکثراً مؤثر واقع نخواهند شد. لذا قبل از اینکه بخواهیم در این زمینه تصمیم گیری کنیم، باید معیار های مشخصی را برای تائید فرآیند تمیز کاری نمای ساختمان مشخص کنیم

چه ماده ای در بنا به کار رفته است؟

افرادی که در زمینه ی سنگ های ساختمانی فعالیت دارند و با تجربه هستند می دانند که سنگ هایی که در نمای ساختمان به کار می روند بسیار متنوع هستند. در گذشته، از هر سنگی که در دسترس بود برای ساخت و ساز استفاده می شد. مردم سنگ های مورد نیاز خود را از سطح زمین، معدن ها، ساختمان های خراب شده و حتی شن و ماسه های ته کشتی فراهم می کردند. اشتباه گرفتن سنگی با سنگ دیگر و به تبع آن، انتخاب روش شستشوی نادرست، عواقب خیلی بدی می تواند با خود به همراه داشته باشد.

منظور از آلودگی چیست؟

این گفته را به خاطر بسپارید: "آلودگی ماده ای است که سر جای خودش نیست" . آلودگی انواع بسیار متفاوتی دارد که تشخیص آنها بسیار مهم است و نمی توان برای این تشخیص، تنها به چشم غیر مسلح بسنده کرد. تشخیص صحیح به انجام آزمون کاملی برای معلوم کردن ویژگی های واقعی مواد آلوده کننده بستگی دارد. برای مثال، اگر مواد آلوده کننده، رشد های بیولوژیک باشند، آیا باید آنها را جزء گونه های حفاظت شده در نظر گرفت( مانند بسیاری از گلسنگ ها) یا تنها کلونی های بدنمایی هستند که باعث فرسایش و لکه دار شدن سنگ در آینده می شوند؟

منشأ آلودگی کجاست؟

دانستن اینکه آلودگی ها در اثر واکنش شیمیایی از سنگ بیرون آمده اند یا با جریان هوا به سطح سنگ آورده شده و در آنجا رسوب کرده اند، بر شیوه انتخابی تأثیر می گذارد. ممکن است نواقص موجود در طراحی ساختمان، محیطی مساعد برای انباشته شدن آلودگی ها ایجاد کند. سایه ی درختان نزدیک به دیوار ها هم ممکن است باعث رشد جلبک ها و لکه های ناشی از آنها شود.

آیا می توان آلودگی ها را بدون آسیب رساندن به نمای ساختمان برطرف نمود؟

احتمالاً این مهم ترین سؤالی است که تمام عوامل دخیل در کار را در ارتباط با خود قرار می دهد. اصول حفاظت حکم می کنند که غیر مخرب ترین روشی که ما را به نتیجه ی قابل قبول می رساند، انتخاب کنیم. در حالی که ممکن است پیمانکاران تمیز کاری نمای ساختمان تمایل به انتخاب قوی ترین روش داشته باشند تا به سرعت و با هزینه ی کم، از تمام آلودگی ها خلاص شوند. سنگ ها سطوح پر منفذی دارند که می توانند آلوگی ها را در این منافذ جای دهند. اگر نتوانیم با روش های غیر مخرب( مانند ضماد و شست و شو) آلودگی ها را برطرف کنیم، ناچاریم تا روش های فیزیکی را که مخرب تر بوده و باعث کنده شدن قسمت هایی از سنگ می شوند را برگزینیم.

نمای ساختمان تا چه حد باید تمیز شود؟

جذاب ترین ویژگی سنگ ها تغییر طبیعی اندکی است که به دلیل هوازدگی بر سطح آنها ایجاد می شود. این فرآیند در اثر هوازدگی و به آرامی در سطح سنگ ایجاد می شود. می توان این آثار را با خفیف ترین سایش برطرف نمود؛ بعد از چنین تمیزکاری، سنگ خیلی تمیز شده اما غیر طبیعی جلوه خواهد کرد. آیا این چیزی است که ما می خواهیم؟ مشکل دیگر آن است که اگر نمای ساحتمان خیلی تمیز شود، با محیط اطراف و ساختمان های آلوده ی موجود در چشم انداز شهری ناهماهنگ خواهد شد. این ناهماهنگی، زمانی که نمای ساختمان خیلی آلوده باشد نیز ایجاد می شود.

زمانی که معیار های مورد نظر برای تمیزکاری نمای ساختمان مشخص شوند، الگویی برای شستشو به تیم پروژه معرفی می شود که باید بر سر آن توافق شود و اصول آن تا پایان پروژه رعایت گردد.

آیا حاصل شستشوی نمای ساختمان ماندگار خواهد بود؟

از آنجا که نمای ساختمان های شستشو شده زودتر آلوده می شوند، هر چقدر هم بنا را تمیز کنیم، مجدداً به سرعت کثیف خواهد شد. مشکل جدی این است که مواد مورد استفاده برای شستشو به مرور زمان، باعث ایجاد آسیب هایی به سنگ از جمله تغییر رنگ، تجزیه ی مواد معدنی و ... می شوند. بهترین روش برای مقابله با این مشکل، استفاده از تجربه دیگران است. با همکاران دیگر و افرادی که مسئول حفاظت هستند، مشورت کنید. تمامی پیشرفت های صورت گرفته در زمینه ی حفاظت ساختمان ها حاصل مطالعات زیاد، و به اشتراک گذاری اطلاعات و تجربیات می باشند.لذا شما نیز می توانید به گزارش های تمیزکاری های انجام شده و مواد مورد استفاده و نتایج ناشی از آن مراجعه و معلومات خود را افزایش دهید.

 

 

شستشوی نمای ساختمان

تصویری که مشاهده می کنید مربوط به تمیز کاری نمای ساختمان به روش شن پاشی(grit blasting) می باشد که در گذشته متداول بوده ولی اکنون روش های دیگری جایگزین شده است.

 

 

 

 

شستشوی نمای ساختمانشستشوی نمای ساختمان

در تصویر بنای یادبودی از جنس سنداستون را مشاهده می کنید، که در ابتدا به اشتباه، لایم استون شناسایی شده بود و اگر آزمون های بیشتری برای تشخیص جنس آن انجام نمی گرفت، ممکن بود به روش نادرستی تمیزکاری شود و آسیب ببیند و پس از شناسایی نوع سنگ به خوبی تمیز کاری انجام شده است.

 

 

آب شوینده ای مناسب:

آب رایج ترین ماده ی پاک کننده ی مورد استفاده در شستشو است و نیز بسیار پاک کننده ی مؤثری می باشد، اما در عین حال، عامل بیشتر خرابی ها در ساختمان هم هست. اگر آب را نادرست به کار ببریم، نمای ساختمان تمیز شده اما بخش درونی آن خراب می شود.

 

در پایان اطلاعات ارائه شده را میتوان بدین گونه جمع بندی نمود که آلوده شدن نمای ساختمان امری اجتناب ناپذیر است. اگر آلودگی ها برای ساختمان زیان آور باشند و جلوه ی نازیبایی به آن بدهند، بهتر است به فکر تمیز کردن آن باشیم. اما قبل از این کار، می بایست از تمام مسائل مربوطه، از جمله نوع مواد، تکنیک ها و تأثیرات آنها اطلاعات کامل کسب کنیم.

 

 

کلیدواژه ها: نکات مهم در شستشوي نماي ساختمان