نظام حقوقی حفاظت از محیط زیست در معادن

نوشته شده در : 1396/3/5 21:10 (287 نمایش)

نظام حقوقی حفاظت از محیط زیست در معادن، چالش­ها و راه­کارها

حسین استرکی

دانشجوی دکترای تخصصی حقوق بین الملل عمومی

 

 

معدن در واقع همان ذخیره معدنی یا کانسار می­باشد که مواد معدنی یا کانه را در دل خویش جای داده است. ارزش اقتصادی معدن به کانی یا همان ماده معدنی است. معادن از نظر جغرافیایی در سرتاسر کشور پراکنده اند و در یک تقسیم بندی، معادن سطحی و معادن زیرزمینی را شامل می­شوند و در تقسیم بندی دیگری شامل معادن فلزی و غیرفلزی می ­باشند. معادن فلزی مانند معادن مسی و طلا و معادن غیرفلزی مانند معادن زغال سنگ و... می­ باشند. اثرات معدنکاری هم بر روی محیط زیست انسان و هم بر روی محیط زیست طبیعی تأثیر می­گذارد.

 در این تحقیق، نظام حقوقی حفاظت از محیط زیست در امور اکتشاف و بهره برداری از معادن در ایران مورد بررسی و تجزیه تحلیل قرار می­گیرد. تمرکز بر روی رویکرد حقوقی و بحث تقنین و اجرای قوانین و نظارت و دادرسی قضایی می­باشد. در حفاظت از محیط زیست پیرامون معادن بایستی از یک سری اصول حقوق محیط زیست، کمک و یاری گرفت. اصل حاکمیت، اصل منع استفاده زیان بار از سرزمین، اصل توسعه پایدار، اصل استفاده منصفانه، اصل احتیاط، اصل پیشگیری، اصل تساوی، اصل حسن هم­جواری و اصلی میراث مشترک بشریت همگی ضامن بهبود و پیشرفت و محافظت هرچه بیشتر از محیط زیست به خصوص امور مربوط به معادن می­ باشد. معادن در شهرها و روستاها متولی عام آن وزارت صنعت، معدن و تجارت می­ باشد و چنانچه معدنی در ملک خصوصی افراد قرار داشته باشد، بهره­ بردار می­ بایست طبق قانون، درصدی به مالک پرداخت نماید.

 در خصوص سابقه تحقیق در سال ۱۳۹۰ توسط بهنیا در ارتباط با استخراج بیش از حد از معادن و عدم توجه به توسعه پایدار، تحقیقی صورت پذیرفته است و همچنین در سال ۱۳۹۱ نیز توسط مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی در ارتباط با تناقضات قانونی محیط زیستی در بخشی معدن پژوهش­هایی انجام گرفته است.

 درخصوص ضرورت انجام تحقیق دغدغه اصلی که همان خلأ مباحث حقوقی در برخی از ابعاد کشف و بهره برداری می­باشد، به چشم می­خورد که علاوه بر آن در بخش نظارت نیز این خلأ قوانین به خاطر این که طرح­ های توسعه ­ای مبتنی بر قواعد موجود است، مشهودتر است. لذا هم در وزارت صنعت، معدن و تجارت و هم در سازمان حفاظت محیط زیست در امور اکتشاف و بهره­ برداری از معادن با چالش­های اساسی مواجه هستیم که با مطرح کردن این امر مهم می­ بایست آسیب شناسی و مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار بگیرد. همانطوری که در ابتدای بحث اشاره شد از میان مراحل مختلف فعالیت­های معدنی، اکتشاف کم ترین تأثیر زیست محیطی را به همراه دارد و این اثرات را با مدیریت صحیح می‌توان به حداقل رساند.

در مورد فعالیت­های استخراجی، کنترل مهندسی شامل طراحی معادن، انتخاب تجهیزات مناسب، انتخاب و آموزش منابع انسانی و مدیریت این منابع برای رسیدن به اهداف ایمنی، بهداشت و تولید است. عملیات استخراج معادن شامل عملیات حفاری، آتشباری، بارگیری، باربری، مواد باطله، خدمات فنی (تهویه، آبکشی و نظایر آن‌ها) و سایر عملیات استخراج (تخریب کارگاه استخراج، پر کردن کارگاه استخراج و نظایر آن‌ها) است. لذا قوانین و ضوابطی برای فعالیت­های مختلف تدوین شده است که با رعایت این قوانین و ضوابط می­توان خطرات ناشی از فعالیت­های مختلف را کاهش داد.

واقعیت تلخ و تأسف‌بار آن است که پس از بروز انقلاب صنعتی در قرن هیجدهم، محیط زیست مقهور حس زیاده طلبی انسان­ها شد و بهره برداری بی­ رویه از محیط زیست که با آلودگی­های مختلف همراه بود و گونه ­های گیاهی و جانوری بی شمار، حتی حیات انسان را در معرض خطر قرار داد. به عقیده طرفداران محیط زیست، در اثر آزادسازی تجاری، حجم فعالیت­های اقتصادی از جمله فعالیت­های معدنی گسترش یافته و استفاده از منابع معدنی و انرژی به شکلی نامناسبی افزایش پیدا می­کند.

 استخراج معدن یکی از قدیمی ترین فناوری­های بشری است که حداقل 6500 سال قدمت دارد. گرچه معدنکاری های امروز از نظر فناوری پیچیده تر است اما فرایندهای اساسی آن تغییر نکرده است. با معدنکاری و فلز گدازی می­توان فلزات با ارزش را از سنگ معدن جدا کرد. بهره برداری­های اولیه معادن باعث شده که فعالیت­های معدنی امروزه به ناچار به سمت کانی­های کم عیار کشیده شود. منابع انرژی تجدید ناپذیر نیز کمیاب و درحال از بین رفتن است و نگرانی های مربوط به نابودی محیط زیست و تهدیدهای آن نسبت به سلامت انسان و سایر گونه­ها نیز روندی رو به رشد یافته است. اما به علت رشد جمعیت و توسعه فناوری، تقاضا برای کانی­ های معدنی نیز رو به افزایش است. مواردی هستند که در واقع زیربنای یک عملیات استخراج اقتصادی می‌باشند.

خوشبختانه نگاهی اجمالی بر وضعیت قوانین زیست‌محیطی در ایران از ابتدا تاکنون گویای این مسئله است که همه مسئولین و مراجع تصمیم گیر مملکتی و همه مردم توجه بیشتری نسبت به این امر نشان داده، به‌طوری که قوانین مربوط به محیط زیست از چند تبصره در قانون برنامه پنج ساله اول توسعه، به چند ماده قانونی در برنامه پنج ساله سوم توسعه و در نهایت به یک فصلی در برنامه پنج ساله چهارم و پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، ارتقا پیدا کرده است. امید است که این وضعیت همچنان روند رو به رشدی را در پیش داشته باشد.اما به نظر می­رسد در تدوین قوانین جدید نیز به این مسائل توجهی نشده است. با توجه به مواردی که ذکر گردید، این پرسش اصلی مطرح می‌گردد که:

 چالش­های نظام حقوقی حفاظت از محیط زیست در امور اکتشاف و بهره برداری از معادن کدم‌اند؟ چرا با وجود داشتن قانون معادن و همچنین سایر قوانین، برنامه­ ای پنج ساله و قانون نظام مهندسی معدن، قانون حفاظت از محیط زیست و قانون مدیریت پسماندها تاکنون نتوانسته اند دغدغه اصلی حفاظت از محیط زیست در امور اکتشاف و بهره برداری از معادن را مرتفع نمایند؟

همچنین چرا با وجود داشتن آیین نامه­ های اجرایی قانون معادن در فعالیت­های اکتشافی و استخراجی و همچنین سایر آیین نامه ­های اجرایی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و آیین نامه ایمنی اکتشاف و استخراج معدن، آیین نامه تهویه معدن، آیین نامه اجرایی نظام مهندسی معدن و آیین نامه اجرایی قانون پسماندها و برنامه جامع ایمنی و محیط زیست معادن باز همچنان نگران حفاظت از محیط زیست و خسارات ناشی از فعالیت­های اکتشافی و استخراجی از معادن هستیم؟

پرسشی فرعی یک: کاستی­های رویکرد قانونی در امورات مربوط به اکتشاف و استخراج از معادن کدم‌اند؟ فرضیه این است که در امورات مربوط به اکتشاف و استخراج از معادن، ما با کاستی­ های رویکرد قانونی مواجه هستیم.

پرسش فرعی دو: عدم کارایی ضمانت اجرایی در اجرای قوانین و مقررات در امورات مربوط به اکتشاف و استخراج از معادن کدم‌اند؟ فرضیه این است که در امورات مربوط به اکتشاف و استخراج از معادن، ضمانت­های اجرایی کارا نیست.

 حال با توجه به پرسش اصلی و دو پرسش فرعی و فرضیات مطرح شده، کارمان را در دو مقوله مجزا یکی اکتشاف و دیگری استخراج پیش خواهیم برد و در صدد خواهیم بود تا مسائل و مشکلات زیست محیطی و حقوقی حوزه معادن را ابتدا مطرح و سپس مورد بررسی، تجزیه و تحلیلی و ارزیابی قرار دهیم. نظام حقوقی حفاظت از محیط زیست در امور اکتشاف و بهره برداری از معادن دارای چالش­ هایی می­ باشد که مهم­ترین آن‌ها وجود قوانین معارض و درهم تنیدگی این بخش با سازمان­های مختلف است. لذا در پایان تحقیق سعی و تلاش گردیده است پس از بحث و جمع بندی، نتیجه گیری نموده و به سؤالات فوق پاسخ داده شود.

 در این تحقیق، ضمن بررسی و اشاره به ملاحظات زیست محیطی در فعالیت­های اکتشافی و استخراجی معدن، از روش توصیفی بهره­ برداری شده است، تا با کمک این قوانین حاکم بر معادن کشور، چالش­های حقوقی و ساختاری در این راستا منعکس و حفاظت از محیط زیست در برابر فعالیت­های اکتشافی و استخراجی از معادن کلی کشور، سرلوحه امور قرار گیرد.

الف. ملاحظات زیست محیطی و نظام حقوقی مربوط به فعالیت­ های اکتشافی معدن

 معادن ایران دارای پیشینه تاریخی طولانی می ­باشد، به طوری که آثار به جای مانده در تخت جمشید، طاق بستان، پاسارگاد و بسیاری از بناهای دوره ساسانی تاکنون گواه این مدعی است. ذخیره و تنوع معادن در ایران از نظر منشأ و روش استخراج و نیاز شدید کشور و تأثیر آن در ایجاد اشتغال و اقتصاد کشور، باعث شده که توجه دولت و قانون گذار را به خود جلب کند و همچنین موقعیت جغرافیایی ایران و نزدیکی و دسترسی آسان به بازارهای جهانی از مزایای دیگر این صنعت محسوب می­گردد.

 با توجه به این که بخش اعظم فعالیت­های اکتشافی و استخراجی معادن و فروش داخلی و خارجی منابع معدنی توسط بخش خصوصی انجام می ­شود، تلاشگران این صنعت به رغم وجود برخی مشکلات توانسته­ اند با حضور خود در بازارهای جهانی نام کشورمان را در دنیا مطرح کنند. لزوم اهمیت به قوانین محیط زیست در این طرح های اکتشافی و استخراجی از معادن، با توجه به جایگاه محیط زیست اهمیت چندانی می­ یابد، لذا توجه به تاکید بر این امور مهم می­ بایست مدنظر سیاستگذاران فعالیت­های معدنی باشد.

۱. آثار زیست محیطی عملیات اکتشاف

اصولاً هرگونه دست کاری در ساختار طبیعی محیط زیست، منجر به ناسازگاری و به نوعی دخالت در ذات طبیعی محیط زیست می­ شود. عملیات  اکتشاف از معادن نیز به نوعی محیط زیست طبیعی را متأثر از خویش می‌کند و این امر قطعاً خسارات و آثار و طبعاتی بر محیط زیست وارد می ­کند. هرچند که در این امر خسارات زیست محیطی و آثار و طبعات به جای مانده از عملیات اکتشاف، در مقابل عملیات استخراج از معادن بسیار ناچیز می­ باشد ولیکن ما شاهد این گونه خسارات ناشی از عملیات اکتشاف از معادن می­ باشیم.

۲. توصیه­ های زیست محیطی در فعالیت­ های اکتشافی معدن

اجرای فعالیت­های اکتشافی معدن خساراتی را به محیط زیست طبیعی وارد می­کند که با مدیریت صحیح و رعایت نکات زیست محیطی و به کارگیری توصیه ­های زیست محیطی در هنگام عملیات اکتشاف معدن، خسارات را می­توانیم به حداقل ممکن برسانیم و با این کار، آثار و طبعاتی که ناشی از عملیات اکتشاف از معدن می­باشد را کنترل نمائیم.

۳. نظام حقوقی حاکم بر محیط زیست در فعالیت­های معدنی

در فعالیت­های معدنی چه در بخش اکتشاف و چه در بخش استخراج از معادن قوانین و مقرراتی حاکم است، مقصود ما قوانین و مقرراتی است که برای محیط زیست در حوزه فعالیت­های معدنی می­ باشد.

۴. قوانین و مقررات زیست محیطی مربوط به اکتشاف معدن

یک سری قوانین و مقررات زیست محیطی در بخشی اکتشاف از معادن وجود دارد که هدف آنها حمایت و حفاظت از محیط زیست می باشد و منظور و هدف رویکرد توسعه پایدار در سایه حمایت و حفاظت از محیط زیست این سرمایه بی بدیل می ­باشد. صدور هرگونه پروانه اکتشاف و بهره برداری از مواد معدنی برای مناطقی که تحت عنوان پارک ملی، آثار طبیعی ملی، پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده تعیین گردیده ­اند موکول به موافقت شورای عالی محیط زیست می­ باشد.

۵. آئین نامه ­ها و دستورالعمل­ های زیست محیطی مربوط به اکتشاف معدن

علاوه بر قوانین عام زیست محیطی و همچنین قوانین خاص زیست محیطی مربوط به اکتشاف از معادن، یک سری آئین نامه ­ها و دستورالعمل­ های مربوط به اکتشاف از معادن در راستای حمایت و حفاظت از محیط زیست وضع گردیده است.

با رعایت این آئین نامه ­ها و دستورالعمل­ های زیست محیطی که برای فعالان صنعت معدن الزامی است، قطعاً ما شاهد روند رو به رشدی در موضوعات زیست محیطی خواهیم بود.

ب . ملاحظات زیست محیطی و نظام حقوقی مربوط به فعالیت­ های استخراجی معدن

 محیط زیست مجموعه بسیار عظیم و درهم پیچیده­ ای از اجزا و عوامل فعال گوناگونی است که بر اثر یک روند و تکامل تدریجی موجودات زنده و اجزای سازنده سطح زمین شکل گرفته است. این مجموعه که از آب، هوا، انرژی، حیات زیستی و غیره تشکیل شده است، طبیعت و کلیه موجودات زنده را دربرگرفته و بر فعالیت­ های انسان تأثیر می­گذارد و در ضمن از آن‌ها متأثر می­ شود. نگرشی گذرا بر وضعیت محیط زیست جهان در ده دهه گذشته، نشان می­ دهد که نه تنها اثرات مخرب انسانی بر محیط زیست کاهش یافته، بلکه مسائل حاد و بغرنج جدیدی مانند آلودگی شدید جو، کاهش تنوع زیستی، شکاف لایه ازون، افزایش سطح آب اقیانوس ­ها و اثرات مختلف و متعدد ناشی از آنها، بیشتر بروز نموده است.

 اثرات زیست محیطی فعالیت­ های بشری، یکی از مهم­ترین مسائلی است که امروزه به طور فزآیند مورد بررسی و سنجش قرار می ­گیرد. کلیه فعالیت­های انسانی به گونه­ ای بر محیط زیست تأثیر می­ گذارند که یکی از مهم­ترین این موارد، فعالیت­های معدنی می­ باشد.

 

۱. طبقه بندی انواع آلاینده ­های ناشی از فعالیت­های استخراجی معدن

بعد از مرحله اکتشاف، مرحله بهره ­برداری و استخراج می ­باشد که فعالیت­ های ناشی از عملیات استخراج، خسارات شدیدتری نسبت به اکتشاف، به محیط زیست طبیعی وارد می­کند. با ارزیابی­ های زیست محیطی و مطالعات مقدماتی که در مرحله اکتشاف از آن بهره گرفته­ ایم می­توانیم در این مرحله نیز آثار و صدمات زیان بار ناشی از استخراج را به حداقل برسانیم.

در فعالیت­های استخراجی سنجش و کنترل آلودگی هوا، خاک، آب و صوت باید به صورت مستمر انجام گیرد با تدوین و اجرای دستورالعمل­های مرتبط باید اطمینان حاصل کرد که این عوامل آلوده کننده، در حدود مجاز قرار داشته باشند و آسیبی به محیط کار و محیط زیست نرسانند.

 

۲. عوارض زیست محیطی فعالیت­ های استخراج معدن و نحوه کنترل آن­ها

در فعالیت­های استخراجی از معادن قطعاً محیط زیست قربانی خاموش آن خواهد بود، لذا آثار و عوارضی زیان بار، از این عملیات بر جای خواهد گذاشت، با شناخت این آثار و نحوه مدیریت آنها می­توانیم آلودگی­ های این بخش از فعالیت­های معدنی را کنترل نمائیم.

شیوه­ های کنترل تهدیدهای زیست محیطی در فعالیت­های استخراجی معدن

  • تدوین ضوابط زیست محیطی
  • کنترل مهندسی

عوامل متعددی، بهداشت و سلامت افراد را تهدید می­ کنند، بعضی از این عوامل به شرح زیر است:

- قرار گرفتن در معرض گازهای سمی و گرد و غبار

- قرار گرفتن در معرض دما و رطوبت بیش از حد

- روشنایی نامناسب

- مشکلات سر و صدا و لرزش

- کمبود اکسیژن در هوا

 یکی از عوارض زیست محیطی که در فعالیت­های معدنی استخراج با آن مواجه هستیم عملیات حفاری می­ باشد. آثار عملیات حفاری بر روی هوا، آب، خاک و صوت مشاهده می ­گردد. با کنترل این آثار می­ توانیم این آلودگی­ های ناشی از حفاری را به حداقل برسانیم.

 

 ۳. عوارض، اثرات و مشکلات زیست محیطی روش­های استخراج معادن

 در فعالیت­های معدنی در مرحله استخراج یک سری عوارض و اثراتی بر روی محیط زیست بر جای می­ گذارد که منجر به بروز مشکلات عدیده می شود.

تأثیرات روش­های استخراج معادن بر روی محیط زیست

 روش­های استخراج معادن بر روی محیط زیست تأثیراتی دارند که بیشترین اثرات آن­ها شامل موارد زیر است

۱- آلودگی هوا ۲- آلودگی صوت ۳- آلودگی آب

 

۴. قوانین و مقررات زیست محیطی مربوط به استخراج معدن

فعالیت­های استخراجی ناشی از عملیات معدن کاری قطعاً بر روی محیط زیست آثار و طبعاتی بر جای می­گذارد. قانون گذار در قانون معادن، یک سری قوانین در این خصوص وضع کرده است.

قوانین مربوط به فعالیت­های استخراجی معدن تمرکز آنها بیشتر بر روی اصول و قواعد و چارچوب معدن کاری است و کمتر توجهی به موضوعات زیست محیطی گردیده شده است.

 

۵. آئین نامه ها و دستورالعمل­ های زیست محیطی مربوط به استخراج معدن

 عملیات استخراج و بهره­ برداری ناشی از فعالیت­های معدنی آثار و طبعاتی دارد که منجر به بروز خساراتی به محیط زیست می­ گردد.

 آئین نامه ­های اجرایی قانون معادن در فعالیت­های استخراجی معدن و آئین نامه ­های ایمنی و تهویه معدن، به برنامه جامع مدیریت محیط زیست در معادن نیز پرداخته شده است، همچنین تاکید بر روی دستورالعمل­های زیست محیطی مربوط به استخراج معدن می­ باشد.

 

 

بحث و جمع بندی:

 همان طوری که در مقدمه تحقیق، پرسش­هایی در غالب دغدغه ­های موجود و نگرانی ­هائی که اکتشاف و بهره ­برداری از معادن محیط زیست را تهدید می­ کند عنوان گردیده است و به صورت مجزا در حوزه ­های اکتشاف و استخراج شرح و توضیح داده شده است؛ تمامی قوانین و مقرراتی که به طور مستقیم درحوزه زیست محیطی معادن و غیرمستقیم به صورت آیین نامه و برنامه می­ باشد، آورده شده است و به صورت توصیفی موارد مذکور مورد بررسی و نقد قرار گرفته شده است و چالشی که بر سرراه توسعه اکتشاف و بهره­ برداری از معادن از منظر زیست محیطی وجود دارد، مورد ارزیابی­ های زیست محیطی و حقوقی قرار گرفته است. تعارضاتی که در اجرای قوانین و مصوبات زیست محیطی معادن، فی مابین سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت صنعت، معدن و تجارت وجود دارد، موجب گردیده است که این دغدغه و نگرانی حفاظت از محیط­ زیست همچنان عاملی بر سرراه توسعه و اکتشاف و بهره برداری از معادن باشد. بنابراین بهترین مرحله برای کاهش صدمات و آسیب­های زیست محیطی پروژه­ های معدنی پس از تأئید طرح بهره برداری معدن و ارزیابی اثرات زیست محیطی پروژه معدنی می ­باشد که می­ بایست در فکر کاهش و به حداقل رساندن این اثرات باشیم باید در همان ابتدا تدابیر علمی و حقوقی اندیشید تا کمترین اثرات را بر محیط زیست وارد کنیم.

با توجه به آثار مخرب فعالیت­های معدنی بر محیط زیست، دراین حوزه حقوقی خلأ مباحث حقوقی در برخی ابعاد کشف و بهره ­برداری به چشم می­خورد به طور مثال در بخش اکتشاف از منابع زیرزمینی، به ترتیبی که به نظر می­رسد این نحوه توسعه و بهره ­برداری، ضامن توسعه پایدار و حفظ محیط زیست برای نسل­های کنونی و آینده نیست. نمونه بارز آن را می توان در بحث آب مشاهده کرد. در حال حاضر که بسیاری از پروژه­ های معدنی در کشور یا مشکل کمبود آب مواجه اند؛ مشاهده می ­شود باز هم در برخی مناطق معدنی پروژه­ های جدیدی تعریف می­شود لذا نیازمند به وضع قوانین جدید به روز و کارآمد مطابق با استاندارد هستیم. از سوی دیگر نظارت­های سازمان­های زیست محیطی بر طرح­ های توسعه معادن مبتنی بر قواعد موجود است که در بخش­ هایی دارای خلأ است. برای نمونه، آثار بلندمدت زیست محیطی بر زیست بوم گیاهی و جانوری مورد تأکید لازم قرار نمی­ گیرد.

 با توجه به این که در مطالعه و طرح اولیه اکتشاف می­ بایست ابتدا به توصیف طرح پرداخت؛ لذا موضوع استاندارد سازی دراین خصوص بحث مهم و جدی می­باشد.

 نگاه کاملا اقتصادی وزارت صنعت، معدن و تجارت در اکتشاف و بهره برداری از معادن منجر به بروز صدمات جبران ناپذیر به محیط  زیست شده است.

رویکرد نظام حقوقی در قانون پسماندها و در آیین ­نامه ایمنی معادن به دلیل این که متولی امر سازمان حفاظت محیط زیست می ­باشد مطلوب به نظر می ­رسد زیرا در بخش تقنین و اجرای قوانین و نظارت و دادرسی قضایی، محافظت از محیط زیست پیرامون معادن در اولویت قرار گرفته است.

 متأسفانه در برخی حوزه­ ها شاهد هستیم که سازمان حفاظت محیط زیست نقش محوری و اساسی نداشته است؛ مانند انهدام جنگل­ها، مراتع، آلودگی­ های هسته­ ای و شیمیایی و رادیواکتیو و...

یکی دیگر از چالش­ ها در بخش تقنین کمبود قوانین و مقررات می­ باشد که در آیین ­نامه ­ها بیشتر به موضوع هماهنگی و همکاری فی مابین وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان حفاظت محیط زیست اشاره شده است. از دیگر چالش­ها، نبود و یا کمبود قاضی متخصص در حوزه­ ی تخلفات زیست محیطی معادن هستیم که قادر به پاسخگویی این حجم از کار نیست.

چالش دیگر نبود ضمانت اجرایی قوی در نظارت بر عملکرد معدن کاران در حفظ و نگهداری محیط زیست نیز خود عاملی برای سلب رغبت سازمان حفاظت محیط زیست در همکاری با وزارت صنعت , معدن و تجارت است.

در بحث دادرسی قضایی و رسیدگی به تخلفات پرونده­ های حوزه زیست محیطی معادن, میزان جریمه با جرم برابری نمی­ کند و بسیار ناچیز است و از جنبه تأدیبی کافی برخوردار نیست و جریمه‌ها عموماً بدل از حبس می ­باشد.

در پایان عملیات معدنی بحث احیا و بازسازی بسیار جدی می باشد و انتخاب و کاشت گونه گیاهی سازگار با محیط زیست منطقه مهم می­ باشد تا بدین طریق زمین­های اطراف معادن مجدداً به چرخه تولید بازگردند. بنابراین می ­بایست از همان مراحل ابتدایی عملیات معدنکاری، در طراحی کلی معدن این امر مهم مد نظر قرار بگیرد.

 درضمن یکی دیگر از چالش­های اصلی نظام حقوقی حفاظت از محیط زیست معادن، نداشتن قانون جامع محیط زیستی است که می ­بایست هرچه سریعتر مجلس شورای اسلامی درصدد وضع چنین قانونی باشد و چالش اساسی دیگر، عدم نظام اداری در امورات زیست محیطی معادن است، یعنی این که ساختاری در این خصوص در وزارت صنعت، معدن و تجارت وجود ندارد.

 

 

 

نتیجه گیری :

به نظر می­ رسد بازهم موضوع اکتشاف و استخراج از معادن، ناهنجاری‌هایی به محیط زیست تحمیل می­ کند که نیاز به بررسی این چالش­های زیست محیطی و حقوقی و تحقیق و شناسایی بیشتر در این خصوص می­ باشد.

 محیط زیست تا حدودی ظرفیت خودپالای آلودگی­ ها را دارد و اگر بیشتر از توان آن بهره برداری گردد، این قدرت را از دست می‌دهد.

 توسعه اقتصادی یک جانبه از معادن بدون توجه به ملاحظات زیست محیطی موجب بروز خسارات شدید و صدمات جبران ناپذیر می­ گردد و قطعاً نسل­های آینده معترضان ما خواهند بود که چرا پدران ما با وجود داشتن آن همه امکانات, این عرصه طبیعی خدادادی و این میراث مشترک بشریت را به ورطه نابودی کشاندند و برای ما چنین مخروبه­ ای به ارث گذاشتند.

گرچه در این تحقیق تلاش گردید تا چالش­های زیست محیطی در فعالیت­های اکتشافی و استخراجی از معدن منعکس گردد و تا حد امکان به بررسی رویکردهای نظام حقوقی ایران در این خصوص و همچنین در موضوعات تقنین، مقررات، اجرای قوانین و نیز دادرسی قضایی پرداخته و ارزیابی گردید. ولیکن تنها شناخت این چالش­ها بخش مهمی از کار بوده است. با توجه به جمع بندی موضوعات و استنتاج نگارنده یک سری پیشنهادات برای مسائل زیست محیطی که باید در مرحله اکتشاف و استخراج مدنظر قرار بگیرند آمده است که عبارت‌اند از:

 ۱. با وجود قوانین و مصوبات که به هرحال قابلیت و امکان قانونی کنترل و ارزیابی فعالیت­های مؤثر بر محیط زیست را دارند، ضرورت تدوین و تصویب قانون دائمی و خاص ارزیابی پیامدهای زیست محیطی توسعه در کشور، کاملاً احساس می‌شود.

 ۲. قوانین و مقررات نیازمند بازنگری و پالایش است و می­ بایست قوانین و مقررات جدید وضع گردد.

 ۳. آموزش زیست محیطی به اشخاص حقیقی و حقوقی نظام مهندسی معدن در دستور کار وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان محیط زیست قرار بگیرد.

 ۴. اخذ وجه الضمان­های محیط زیستی از بهره برداران معادن به منظور حسن اجرای کار.

انتشار یافته در فصل نامه شهر سنگ

 

 

 

 

 

 

 

مطالعه موارد زیر را به شما پیشنهاد می کنیم:

 

موانع ورود سرمایه گذاران خارجی به معدن داری

تجارت سنگ گرانیت در فنلاند

سنگ، هدیه طبیعت به ایرانیان

بررسی های زمین ­شناسی و خاستگاه سنگ­های تزئینی در اکتشاف

انتخاب استراتژی مناسب کسب و کار در صنعت سنگ

نیاز مبرم صنعت سنگ به تجارت الکترونیک

چهارمین تولید کننده سنگ ساختمانی جایگاه بیستم را در صادرات دارد

علت رکود در صنعت معدن داری

تنوع معادن سنگ ساختمانی در ایران
 

 

 

 

 

 

با ارائه انتقادات و پیشنهادات خود ما را در بهبود عملکردمان راهنمایی  کنید

کلیدواژه ها: نظام حقوقي حفاظت از محيط زيست در معادن